Meta Veri Nedir? SEO ve Fotoğraflardaki Gizli Bilgiler

Meta veri (metadata), "veri hakkında veri" demektir: bir web sayfasının başlığı ve açıklaması, bir fotoğrafın çekildiği tarih, cihaz ve konum gibi, asıl içeriği tanımlayan ama çoğu zaman görünmeyen bilgiler. İşletmeniz için meta verinin iki yüzü vardır. Bir yüzü SEO'dur: Sayfa başlığı ve meta açıklama, Google'da nasıl göründüğünüzü etkiler. Diğer yüzü gizliliktir: Sitenize yüklediğiniz bir fotoğraf, çekildiği yerin koordinatlarını taşıyor olabilir.

Meta veri nedir?

Bir kitabı düşünün. Kitabın kendisi içeriktir. Kapaktaki başlık, yazar adı, arka kapaktaki tanıtım yazısı, ISBN numarası ve baskı tarihi ise kitap hakkındaki bilgilerdir, yani meta veridir. Kitabı okumadan neyle ilgili olduğunu bu bilgilerden anlarsınız.

Dijital dünyada da her şeyin meta verisi vardır:

• Web sayfası: Sayfa başlığı, meta açıklama, dil bilgisi, sosyal medyada paylaşılınca görünecek başlık ve görsel.
• Fotoğraf: Çekim tarihi ve saati, cihaz modeli, lens ve pozlama ayarları, bazen GPS koordinatları. Bu bilgiler EXIF adı verilen standartla saklanır.
• Belge: Bir PDF ya da Word dosyasında yazar adı, oluşturulma tarihi, düzenleyen kişi.

Web sayfasında meta veri ve SEO

Sayfa başlığı (title)

Sayfa başlığı, HTML'in <title> etiketiyle tanımlanır. Tarayıcı sekmesinde görünür ve Google'ın arama sonucunda gösterdiği başlık bağlantısının ana kaynağıdır. Google'ın önerileri kısaca şöyle:

• Her sayfanın kendine özgü, açıklayıcı ve kısa bir başlığı olsun.
• "Ana Sayfa" gibi belirsiz başlıklardan kaçının.
• Aynı kelimeleri tekrar tekrar sıralamayın (anahtar kelime doldurma).
• Marka adını başa ya da sona kısa bir ayraçla ekleyebilirsiniz.

Google, başlık uygun değilse sayfadaki ana başlık gibi başka kaynaklardan kendi başlık bağlantısını oluşturabiliyor. Bu yüzden başlığın sayfanın içeriğiyle tutarlı olması önemli.

Meta açıklama (meta description)

Meta açıklama, sayfanın kısa özetidir ve ziyaretçiye doğrudan görünmez; arama sonucundaki açıklama metninin (snippet) olası kaynaklarından biridir. Google'ın belgelerine göre snippet'ler çoğunlukla sayfa içeriğinden üretilir; Google, meta açıklamayı sayfayı içerikten daha iyi özetlediğinde kullanır. Yani yazdığınız açıklama her aramada görünmeyebilir, ama iyi yazılmış bir açıklama görünme olasılığını artırır.

Google'ın meta açıklama için önerileri:

• Her sayfa için ayrı açıklama yazın. Bütün sayfalarda aynı açıklama yardımcı olmaz.
• Anahtar kelime listesi değil, sayfanın ne sunduğunu anlatan cümleler kullanın.
• Google meta açıklama için bir uzunluk sınırı koymuyor; sonuçlar ekran genişliğine göre kısaltılıyor. Pratikte önemli bilgiyi ilk cümleye koymak işe yarar.

"Meta keywords" etiketi

Eski sitelerde hâlâ <meta name="keywords"> etiketiyle uzun kelime listeleri görülür. Google, 2009'da bu etiketi web arama sıralamasında kullanmadığını açıkladı. Bu etiketi doldurmak için zaman harcamanıza gerek yok.

SEO'nun bu ve diğer temel taşlarını SEO nedir yazımızda daha geniş anlattık.

Fotoğraflardaki gizli bilgiler: EXIF ve GPS

Bir telefonla ya da dijital fotoğraf makinesiyle çekilen fotoğraf, görüntünün yanında bir dizi teknik bilgi de saklar. Bu bilgiler EXIF (Exchangeable Image File Format) standardıyla kaydedilir. Standart bugün JEITA ve CIPA (Japon kamera ve görüntüleme ürünleri birliği) tarafından ortaklaşa yönetiliyor. EXIF; çekim tarihi, cihaz modeli ve çekim ayarlarının yanında, ayrı bir bölümde GPS bilgisi de içerebilir: enlem, boylam, yükseklik ve GPS zaman damgası.

Telefonunuzda konum servisleri kameraya açıksa, çektiğiniz fotoğraflar büyük olasılıkla bu koordinatları taşır. Fotoğrafı bir web sitesine olduğu gibi yüklediğinizde bu bilgi de dosyanın içinde kalabilir ve dosyayı indiren herkes tarafından okunabilir.

İşletmeler için riskler

• Ev adresi: Evden çalışan bir ekip üyesinin, evinde çektiği ürün fotoğrafı ev konumunu ortaya koyabilir.
• Müşteri mekânı: Bir müşterinin evinde ya da tesisinde yaptığınız işin fotoğrafı, o müşterinin adresini ele verebilir. Müşteri adını yazmasanız bile.
• Çalışanlar: Ekip fotoğraflarında kişilerin görüntüsü zaten kişisel veridir; konum ve zaman bilgisi bunun üzerine eklenen bir katmandır.

KVKK açısından genel çerçeve

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre kişisel veri, "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi"dir. Bir fotoğraftaki konum bilgisi tek başına bir kişiyi tanımlamıyor gibi görünebilir. Ama fotoğraftaki kişi, ev ya da proje bilgisiyle bir araya geldiğinde belirli bir kişiyle ilişkilendirilebilir hale gelebilir. Kanun, kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını da ilke olarak öngörür. Bir ürün ya da referans fotoğrafını yayımlamanın amacı için konum bilgisine ihtiyaç yoktur. Bu yüzden en güvenli yol, gereksiz meta veriyi baştan yayımlamamaktır.

Hangi durumda hangi yükümlülüğün doğduğu, işin ayrıntılarına bağlıdır. Müşteri ya da çalışan fotoğraflarını düzenli olarak yayımlıyorsanız bir hukuk danışmanıyla görüşmenizi öneririz.

WordPress fotoğraf meta verisini siler mi?

Tam olarak değil. WordPress 4.5 sürümünden beri, Imagick görsel kütüphanesiyle yeniden boyutlandırılan kopyalarda gereksiz meta verileri temizliyor. Ancak WordPress'in kendi duyurusuna göre renk profilleri ile EXIF, XMP ve IPTC profilleri korunuyor ve yüklediğiniz orijinal, tam boyutlu dosya hiç değiştirilmiyor. Yani WordPress'e güvenip konum bilgisinin kendiliğinden silineceğini varsaymamak gerekir. Temizliği yüklemeden önce yapmak daha güvenlidir.

Pratik kontrol listesi

SEO için:

• Her önemli sayfanın kendine özgü bir başlığı ve meta açıklaması var mı?
• Başlıklar sayfanın gerçek içeriğini anlatıyor mu, yoksa kelime listesine mi dönüşmüş?
• Görsellerin dosya adları ve alt metinleri açıklayıcı mı?

Gizlilik için:

• Siteye yüklenecek fotoğrafların GPS bilgisi temizlendi mi? Telefonların paylaşım ayarlarında ve pek çok görsel düzenleme programının dışa aktarma ayarlarında konum ve meta veri kaldırma seçeneği bulunur.
• Müşteri mekânında çekilen fotoğraflar için müşterinin onayı alındı mı?
• Sitede yayımlanan PDF ve belgelerde yazar adı, iç dosya yolu gibi bilgiler kaldı mı?

Görselleri web'e hazırlarken format ve boyutu da düşünmek gerekir; bunu kayıplı ve kayıpsız sıkıştırma yazımızda anlattık.

Meta verinin işe yarayan tarafı

Meta verinin hepsi risk değildir. Google, görsellerin içine gömülen IPTC fotoğraf meta verisinden "Oluşturan" (Creator), "Kredi satırı" (Credit Line) ve "Telif hakkı bildirimi" (Copyright Notice) gibi alanları okuyabildiğini belirtiyor ve Google Görseller'de görselin oluşturucusu gibi ayrıntıları gösterebiliyor. Yani konum gibi hassas bilgileri silip, telif ve oluşturan bilgisi gibi işinize yarayanları bırakmak mümkün.

Bizim deneyimimiz

Bu sitede (artsution.com.tr) sayfa başlıklarını ve meta açıklamaları Yoast SEO üzerinden, her sayfa için ayrı ayrı yazıyoruz. Blog yazılarımız için de her yazının başlığını ve açıklamasını yazının kendisiyle birlikte hazırlıyoruz; böylece arama sonucunda görünen özet, yazının gerçekten ne anlattığını yansıtıyor.

Görsel tarafında ise projelerimizde şu yöntemi izliyoruz: Sitelere yüklenecek fotoğrafları web boyutuna getirirken gereksiz meta veriyi de temizliyor, açıklayıcı dosya adları ve alt metinler veriyoruz. Müşteri mekânında çekilmiş fotoğraflarda konum bilgisinin dosyada kalmamasına ayrıca dikkat ediyoruz.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Meta veri, işletmeniz için hem fırsat hem sorumluluktur. Sayfa başlığı ve meta açıklama, Google'da nasıl göründüğünüzü şekillendirir. Fotoğraflardaki gizli bilgiler ise farkında olmadan müşterinizin ya da çalışanınızın konumunu yayımlamanıza yol açabilir. İkisini de yayın sürecinin sıradan bir adımı haline getirmek, sonradan düzeltmekten çok daha kolaydır.

Sitenizin meta verilerini ve görsel yayın sürecini birlikte gözden geçirmek isterseniz web tasarım ve WordPress geliştirme hizmetlerimize göz atabilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz.