Algoritma Nedir? Sosyal Medya ve Arama Algoritmaları

Algoritma nedir sorusunun kısa cevabı şu: Algoritma, bir problemi çözmek ya da bir sonuca ulaşmak için izlenen, sırası belli adımlar dizisidir. Bir yemek tarifi de bir algoritmadır, Google'ın arama sonuçlarını sıralaması da. Ancak işletmeler için asıl soru şu: "Algoritma" denince akla gelen sıralama sistemleri, içeriğinizi neye göre öne çıkarıyor?

Algoritma nedir?

Algoritma, belirli bir girdiyi alıp tanımlı adımlarla bir çıktıya dönüştüren mantıksal yöntemdir. Kelimenin kökeni, 9. yüzyılda Bağdat'taki Beytü'l-Hikme'de çalışan matematikçi el-Harezmî'nin adına dayanır.

Günlük hayattan basit bir örnek verelim. Bir müşteri sitenizdeki iletişim formunu doldurduğunda arka planda şu adımlar işler:

1. Form alanları boş mu? Boşsa kullanıcıyı uyar.
2. E-posta adresi geçerli biçimde mi? Değilse uyar.
3. Her şey doğruysa mesajı kaydet ve size bildirim gönder.
4. Kullanıcıya "Mesajınız alındı" yaz.

Bu basit akış bir algoritmadır. Genellikle yazılımcılar böyle akışları önce akış şeması (flowchart) ya da sözde kod (pseudocode) ile tasarlar, sonra koda dökerler. Peki bir algoritmanın iyi olduğunu nasıl anlarsınız? Genellikle iki şeye bakarsınız: ne kadar hızlı çalıştığı ve ne kadar bellek kullandığı.

"Algoritma" denince neden hep Google ve sosyal medya akla geliyor?

Gündelik dilde "algoritma değişti, erişimim düştü" dendiğinde kastedilen şey, platformların sıralama ve öneri sistemleridir. Yani bu sistemler milyonlarca içerik arasından size hangisinin gösterileceğine karar verir.

Burada iki önemli nokta var:

• Tek bir algoritma yok. Google, Arama'da birlikte çalışan çok sayıda sıralama sistemi kullandığını açıkça belirtiyor. Instagram da benzer şekilde akış (Feed), hikâyeler, Keşfet ve Reels için ayrı sıralama sistemleri olduğunu söylüyor.
• Sistemler sürekli değişir. Hem modeller hem de kullandıkları sinyaller zamanla güncellenir. Bu yüzden "kesin formül" vaat eden her tavsiyeye temkinli yaklaşmak gerekir.

Google'ın arama algoritması neye bakıyor?

Google Search Central'daki sıralama sistemleri rehberi, kullanılan sistemleri genel hatlarıyla anlatır. Aralarında şunlar var:

• Anlam ve niyet sistemleri: BERT, RankBrain ve nöral eşleştirme gibi sistemler, aranan kelimelerle sayfadaki kavramları ilişkilendirir. Yani birebir aynı kelimeyi kullanmayan ama soruyu cevaplayan bir sayfa da bulunabilir.
• Bağlantı analizi ve PageRank: Sayfaların birbirine nasıl bağlantı verdiği, konunun ve sayfanın değerinin anlaşılmasına yardım eder.
• Güncellik: Güncel bilgi gerektiren aramalarda yeni içerik öne çıkarılır.
• Özgün içerik: Başkasının içeriğini aktaran sayfalar yerine özgün içerik tercih edilir.
• Spam tespiti: Spam politikalarını ihlal eden içerik ve davranışlar elenir.
• Site çeşitliliği: Aynı siteden genellikle en fazla iki sonuç gösterilir.

Rehbere göre 2022'de "yararlı içerik güncellemesi" olarak duyurulan sistem, Mart 2024'te Google'ın çekirdek sıralama sistemlerinin bir parçası haline geldi. Yani "insanlar için yazılmış, faydalı içerik" ayrı bir filtre değil, artık temel değerlendirmenin içinde.

Çekirdek güncellemeler ne demek?

Google, yılda birkaç kez arama sistemlerinde kapsamlı değişiklikler yapar ve bunları "çekirdek güncelleme" (core update) olarak duyurur. Google'ın kendi açıklamasına göre bu güncellemeler belirli siteleri hedeflemez. Peki trafiğiniz düştüyse ne yapmalısınız? Google'ın önerisi şudur: Önce güncellemenin tamamlanmasını bekleyin. Ardından en az bir hafta sonra Search Console'da karşılaştırma yapın. Son olarak hızlı "düzeltmeler" yerine içeriğin genel kalitesini değerlendirin. Ayrıca Google, toparlanmanın bazen aylar sürebileceğini de belirtiyor.

Yerel aramalarda durum

Haritalar ve "yakınımdaki" aramalarında Google üç ana etkene baktığını söylüyor: alaka (işletme profilinizin aramayla ne kadar örtüştüğü), mesafe ve bilinirlik (yorum sayısı ve puanları, sitenize verilen bağlantılar gibi). Google ayrıca daha iyi yerel sıralama için ödeme yapılamayacağını açıkça belirtiyor. Bu konuyu yerel işletmeler için SEO uyumlu web sitesi yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Sosyal medya algoritmaları neye bakıyor?

Platformlar ayrıntıları paylaşmasa da kendi resmî açıklamalarında ana sinyalleri anlatıyor:

İki ayrıntı işletmeler için özellikle önemli:

• TikTok, takipçi sayısının ve hesabın daha önce yüksek performans göstermiş olmasının öneri sisteminde "doğrudan etken olmadığını" açıklamıştır. Yeni bir hesabın iyi bir videoyla geniş kitleye ulaşması bu yüzden mümkündür.
• Instagram, düşük çözünürlüklü, filigranlı, başka platformdan alınmış ya da büyük ölçüde metinden oluşan Reels içeriklerinin daha az önerilebileceğini belirtiyor.

Meta da kendi şeffaflık merkezinde benzer bir tablo çiziyor. Buna göre akışlardaki sıralama, bir içeriğe dair tahminlere ve kişinin geçmiş etkileşimlerine dayanıyor. Ayrıca Meta, kurallarını ihlal ettiği tahmin edilen içerikleri kaldırıyor ya da daha alta itiyor.

Algoritmalar web sitenizi ve işinizi nasıl etkiler?

Bir işletme sahibi olarak algoritmaları "tahmin etmeye" çalışmak yerine, onların neyi ödüllendirmeye çalıştığına bakmak daha verimlidir. Çünkü hem Google hem sosyal medya platformları, kullanıcının aradığını bulmasını ve platformda memnun kalmasını ister. Bu da size şu pratik sonuçları verir:

• Net cevap verin. Hizmet sayfanız, ziyaretçinin sorusunu ilk ekranda cevaplıyorsa hem kullanıcı hem arama motoru bunu daha kolay anlar.
• Teknik temeli sağlam tutun. Hızlı açılan, mobilde düzgün görünen, doğru başlık yapısına ve yapılandırılmış veriye sahip bir site, içeriğinizin doğru anlaşılmasına yardım eder.
• Platforma uygun üretin. Sosyal medyada aynı görseli her yere kopyalamak yerine her formatın kendi diline uygun içerik hazırlamak, öneri sistemlerinin açıkladığı sinyallerle daha uyumludur. Bu konuya sosyal medyada ürün tanıtımı yazımızda değindik.
• Tek kanala bağımlı kalmayın. Algoritma değişikliği tek bir kanaldaki erişiminizi bir gecede etkileyebilir. Kendi web siteniz, e-posta listeniz ve Google İşletme Profiliniz, kontrolün daha çok sizde olduğu kanallardır.

Sık yapılan hatalar

• "Algoritmayı çözdük" vaatlerine güvenmek. Platformlar sistemlerini sürekli günceller; kesin sonuç vaadi gerçekçi değildir.
• Güncelleme sonrası panikle içerik silmek. Google, içerik silmeyi kurtarılamayacak içerik için son çare olarak görüyor.
• Arama motoru için yazmak. Aynı anahtar kelimeyi tekrar tekrar kullanan, kimseye faydası olmayan sayfalar Google'ın faydalı içerik yaklaşımına ters düşer.
• Etkileşim kovalamak için yanıltıcı içerik. Kısa vadeli ilgi çekse de platform kurallarına takılma ve marka güvenini zedeleme riski taşır.
• Ölçmeden karar vermek. Search Console ve platformların kendi istatistik ekranları, tahminden çok daha güvenilir bir başlangıç noktasıdır.

Bizim deneyimimiz

Web projelerimizde algoritmaları tahmin etmeye çalışmak yerine sağlam bir temel kurmaya odaklanıyoruz. Örneğin Tuğra Karot'un sitesinde her hizmet için ayrı ve SEO uyumlu bir sayfa yapısı kurduk. Böylece ziyaretçinin aradığı hizmeti doğrudan bulmasını ve telefon ya da WhatsApp ile hemen ulaşabilmesini hedefledik.

Kendi sitemizde de Yoast SEO ile şema işaretlemesi ve site haritası kullanıyoruz. Ayrıca mobil PageSpeed tarafında CSS birleştirme, yerel fontlar, Türkçe karakterler için küçük font alt kümeleri ve ekran dışı animasyonlar gibi iyileştirmeler yaptık. Bunları bir "algoritma hilesi" olarak değil, ziyaretçiye daha iyi bir deneyim sunmanın parçası olarak görüyoruz.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Algoritma, özünde adım adım çalışan bir talimat dizisidir. Google ve sosyal medya platformlarının sıralama sistemleri ise bu talimatların çok büyük ve sürekli değişen örnekleridir. İşletmeniz için en güvenli strateji, bu sistemlerin ödüllendirmeye çalıştığı şeyi sunmaktır: hızlı, anlaşılır ve gerçekten faydalı içerik.

Sitenizin teknik temelini ve içerik yapısını birlikte değerlendirmek isterseniz web tasarım hizmetimize göz atabilirsiniz. Sosyal medya içerikleriniz için ise sosyal medya tasarımı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Arama motorlarının temellerini merak ediyorsanız SEO nedir yazımızla başlayabilirsiniz.