Marka Tescili Nasıl Yapılır? Tasarım Aşamasında Dikkat Edilecekler

Marka tescili nasıl yapılır? Türkiye'de süreç, Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) EPATS adlı elektronik sistem üzerinden yaptığınız başvuruyla başlar. Kurum başvuruyu önce şekil ve tescil edilebilirlik yönünden inceler. Uygun bulursa Resmî Marka Bülteni'nde yayımlar ve başvuru, yayından itibaren iki ay boyunca itiraza açık kalır. İtiraz yoksa ya da itirazlar reddedilirse, tescil ücretini ödediğinizde marka sicile kaydedilir. Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve yenilenebilir. Sürecin en kritik kısmı ise çoğu zaman başvurudan önce, isim ve logo tasarlanırken yaşanır.

Marka tescili neden gerekli?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na (SMK) göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Tescilli bir marka, sahibine o markayı tescil edildiği mal ve hizmetler için kullanma imkânı verir. Ayrıca başkalarının izinsiz kullanımını engelleme hakkı tanır.

Kanuna göre marka, bir işletmenin mal ya da hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan her tür işaretten oluşabilir. Kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların ya da ambalajlarının biçimi bu işaretlere örnektir. Yani yalnız firma adınız değil, logonuz da bir marka olarak tescil edilebilir.

Tescilsiz bir isimle yıllarca yatırım yaptığınızı düşünün. Sonradan aynı ya da benzer bir markanın başkası adına tescilli olduğunu öğrenirseniz, tabela, ambalaj, web sitesi ve reklam malzemelerinin tamamını değiştirmeniz gerekebilir.

Adım adım marka tescil süreci

1. Benzer marka araştırması

Başvurudan önce, aynı ya da benzer bir markanın aynı veya benzer mal ve hizmetler için tescilli ya da başvuru aşamasında olup olmadığına bakın. TÜRKPATENT'in internet sitesinde marka araştırması yapabileceğiniz bir arama ekranı bulunur. Burada marka adını "içinde geçen", "ile başlayan" ya da "ile eşit" seçenekleriyle ve sınıf bazında arayabilirsiniz.

Bu ön araştırma, yalnız birebir aynı isimleri değil, okunuşu, yazılışı ya da anlamı benzer isimleri de kapsamalıdır. Benzerlik değerlendirmesi teknik bir konudur. Bu yüzden kapsamlı bir araştırma için marka vekilinden destek almak riskleri azaltır.

2. Mal ve hizmet sınıflarını seçmek

Başvuruda, markanın hangi mal ve hizmetler için korunacağını belirtirsiniz. Türkiye, bunun için uluslararası Nis (Nice) Sınıflandırması'nı kullanır. Sınıflandırma 45 sınıftan oluşur: 1–34 arası sınıflar malları, 35–45 arası sınıflar hizmetleri kapsar.

Dikkat edilecek noktalar:

• Koruma, yalnız başvuruda seçtiğiniz mal ve hizmetler için geçerlidir. İleride girmeyi planladığınız alanları da düşünün.
• Başvuru ücreti, seçtiğiniz sınıf sayısına göre değişir. Gereksiz sınıflar maliyeti artırır, eksik sınıflar korumayı daraltır.
• TÜRKPATENT, sınıf araştırması için WIPO'nun mal ve hizmet aracını (MGS) ve EUIPO'nun TMclass aracını önerir. Her ikisi de Türkçe arama imkânı sunar.
• Kanuna göre malların aynı sınıfta olması benzer oldukları, farklı sınıflarda olması da benzer olmadıkları anlamına gelmez.

3. Marka örneğini hazırlamak

Başvuruya, tescil ettirmek istediğiniz işaretin bir örneğini (marka örneği) eklersiniz. Her başvuruyla yalnız bir markanın tescili istenebilir. Logonuz varsa başvuruya konu olacak son hali net, temiz ve vektörden üretilmiş bir görsel olmalıdır. Bunun nedenlerini vektör ve raster farkı yazımızda anlatmıştık.

Yalnız kelimeyi mi, logoyu mu, yoksa ikisini ayrı ayrı mı tescil ettireceğiniz stratejik bir karardır. Bu karar korumanın kapsamını da etkiler. Bu kararı bir marka vekiliyle birlikte vermenizi öneririz.

4. EPATS üzerinden başvuru

Başvuruyu, TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS'a T.C. kimlik numarası ve e-Devlet şifresiyle giriş yaparak yaparsınız. Şirket adına başvuracaksanız, işlemi yapacak kişiyi önce yetkilendirmeniz gerekir. Bunun için EPATS'ta "Tüzel Kişi Yetkilisi Bildirim Talebi" kullanılır.

Kanuna göre başvuru; başvuru sahibinin kimlik bilgilerini, marka örneğini, mal ve hizmet listesini ve başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgiyi içermelidir. Ücret tutarları için Kurumun internet sitesindeki güncel marka işlem ücretleri tablosuna bakın.

Başvurunun şekil yönünden eksiği yoksa başvuru tarihi, başvurunun alındığı tarih, saat ve dakika itibarıyla kesinleşir. Aynı ya da benzer markalar arasında öncelik bu tarihe göre belirlenir. Bu yüzden araştırmasını tamamladığınız bir markanın başvurusunu geciktirmeyin.

5. İnceleme

TÜRKPATENT önce başvuruyu şekil yönünden inceler. Eksiklik varsa Kurum, başvuru sahibine gidermesi için iki ay süre verir.

Ardından başvuru, kanunda sayılan mutlak ret nedenleri yönünden incelenir. Bunlar arasında örneğin şunlar vardır:

• Ayırt edici niteliği olmayan işaretler,
• Malın cinsini, kalitesini, miktarını, amacını, coğrafi kaynağını ya da başka bir özelliğini tanımlayan ifadeleri yalnız ya da esas unsur olarak içeren işaretler,
• Aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetler için daha önce tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler,
• Halkı malın niteliği ya da coğrafi kaynağı gibi konularda yanıltacak işaretler.

6. Bültende yayın ve itiraz süresi

İncelemeyi geçen başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Yayından itibaren iki ay içinde ilgili kişiler gerekçeli olarak itiraz edebilir. Bunlar, başvurunun tescil edilmemesi gerektiğini düşünen kişilerdir. Örneğin benzer bir marka için önceden hak sahibi olan bir işletme, karıştırılma ihtimaliyle itiraz edebilir. Bir itiraz gelirse Kurum, başvuru sahibinden görüş ister ve itirazı değerlendirir.

Kendi markanız için de aynı şey geçerlidir. Bültende markanıza benzeyen yeni başvuruları takip edin ve gerekirse süresinde itiraz edin; bu, markanızı korumanın bir parçasıdır.

7. Tescil ücreti ve sicile kayıt

İtiraz süresi itirazsız geçebilir ya da itirazlar nihai olarak reddedilebilir. Bu durumda tescil ücretini süresi içinde ödeyip Kuruma bildirdiğinizde marka sicile kaydedilir. Ardından tescil Bültende yayımlanır. Tescil ücreti süresinde ödenmez ve bu Kuruma bildirilmezse başvuru işlemden kaldırılır.

8. Koruma süresi, yenileme ve kullanım

• Koruma süresi: Başvuru tarihinden itibaren on yıl. Süre, onar yıllık dönemlerle yenilenir.
• Yenileme: Koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yenileme talebi yapılmalı ve ücret ödenmelidir. Bu süre kaçırılırsa, sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde ek ücretle yenileme yine mümkündür.
• Kullanım zorunluluğu: Bazı markalar talep üzerine iptal edilebilir. Bu, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan markalar için geçerlidir. Kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markalar da aynı riski taşır. Bu iptal yetkisi, 10 Ocak 2024'ten itibaren mahkemelerden TÜRKPATENT'e geçmiştir.

Tasarım aşamasında dikkat edilecekler

Marka tescilinde karşılaşılan sorunların önemli bir kısmı, isim ve logo seçildiği anda başlar. Tasarım sürecinde şu noktaları birlikte düşünmek gerekir:

Ayırt edici bir isim seçin

"Kaliteli Mobilya", "Hızlı Kargo" gibi malı ya da hizmeti doğrudan tanımlayan isimler akılda kalıcı görünebilir. Ancak kanundaki mutlak ret nedenlerine takılma riskleri yüksektir. Tescil açısından güçlü markalar, genellikle malı doğrudan tarif etmeyen, ayırt edici isimlerdir.

Logoyu araştırmadan sonra tasarlayın

Logo çalışmasına başlamadan önce ismin araştırmasını yapmak, beğenilen bir tasarımın sonradan çöpe gitmesini önler. Ayrıca Kurum logoyu da benzerlik açısından değerlendirir. Sektörünüzde yaygın simgeler (diş hekimi için diş, emlak için çatı gibi) tek başına ayırt edicilik sağlamayabilir.

Özgünlüğe dikkat edin

Hazır ikon setlerinden, stok görsellerden ya da başkasına ait bir eserden türetilmiş bir logo, tescilde ve sonrasında sorun çıkarabilir. Kanun, başkasına ait bir telif hakkını ya da fikri mülkiyet hakkını içeren marka başvurusunun, hak sahibinin itirazı üzerine reddedileceğini düzenler.

Logonun haklarını yazılı olarak devralın

Logonuzu bir tasarımcıya ya da ajansa yaptırdıysanız, tasarımın mali haklarının size devredildiğini belgeleyin. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar.

Kimlik sistemini tescil edilen hale göre kurun

Tescil ettirdiğiniz logo ile sahada kullandığınız logo arasında büyük farklar olmamalı. Logonun renk, yatay-dikey ve tek renk sürümlerini kurumsal kimlik sistemi içinde tanımlamak, tutarlı kullanımı kolaylaştırır.

Alan adını ve sosyal medya adlarını da kontrol edin

İsim kararı verirken, aynı isimle bir alan adının ve sosyal medya kullanıcı adlarının alınıp alınamayacağına da bakın. Alan adı seçimiyle ilgili ayrıntıları domain nedir yazımızda bulabilirsiniz. Alan adı almak marka hakkı sağlamaz; marka tescili de alan adını size ayırmaz. İkisi ayrı süreçlerdir.

Sık yapılan hatalar

• Yatırım yaptıktan sonra araştırma yapmak. Tabela ve ambalaj basıldıktan sonra sorun çıkması en maliyetli senaryodur.
• Yalnız birebir aynı isimlere bakmak. Benzerlik, okunuş ve anlam benzerliğini de kapsar.
• Sınıfları eksik ya da gereksiz geniş seçmek.
• Tescil ücretini ve yenileme tarihini kaçırmak. Kanundaki süreler takvime işlenmelidir.
• Tescil ettirip kullanmamak. Beş yıl kullanılmayan marka iptal talebine açık hale gelir.
• Logonun hakları konusunda yazılı belge almamak.

Bizim deneyimimiz

Artsution, tescilli bir markadır (®); kendi markamız için de bu yazıda anlatılan süreçten geçtik. Bu nedenle marka ve kimlik projelerimizde, isim ve logo çalışmasından önce müşterilerimize ön araştırma öneriyoruz. Gerekirse bir marka vekiliyle görüşmelerini de tavsiye ediyoruz. Logo tasarımında yaygın sektör simgelerinden ve hazır görsellerden türetilmiş çözümlerden kaçınıyoruz. Ardından logoyu vektör olarak çiziyor ve başvuruda kullanılabilecek temiz dosyaları teslim ediyoruz. Tasarımın mali haklarının devrini de sözleşmede yazılı olarak düzenliyoruz. Başvurunun kendisi ve hukuki değerlendirme ise marka vekilinin ya da avukatın işidir; biz bu sürecin tasarım tarafını üstleniyoruz.

Sık sorulan sorular

Sonuç

Marka tescili; araştırma, doğru sınıf seçimi, EPATS üzerinden başvuru, inceleme, Bültende yayın ve iki aylık itiraz süresi ile tescil ücretinden oluşan bir süreçtir. Ama sürecin başarısı çoğu zaman başvurudan önce belirlenir: ayırt edici bir isim, özgün bir logo, hakları yazılı olarak devralınmış tasarım dosyaları ve tutarlı bir kimlik sistemi. Marka kimliğinin neden önemli olduğunu düşündüğünüzde, bu adımlar markanıza yaptığınız yatırımı korumanın temelidir.

Tescile uygun bir isim ve logo geliştirmek ya da mevcut logonuzu tescil sürecine hazırlamak isterseniz marka ve kurumsal kimlik hizmetimize göz atabilirsiniz. Ambalaj ve etiket uygulamaları için de ambalaj ve baskı tasarımı sayfamızı inceleyebilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz.